فهرست بستن

بازدیدها: 144

باتیک چیست؟

باتیک

طراحی پارچه یکی از جذاب ترین رشته های هنری است که می تواند نشانگر میزان خلاقیت و خوش سلیقگی شخصی باشد که در این زمینه به فعالیت می پردازد. در این راستا از تکنیک های متفاوتی استفاده می گردد که از طریق آن ها می توان یک نوع چاپ یا نقاشی بر روی پارچه های مختلف انجام داد. روش های مختلف اجرای کار از گذشته تاکنون دستخوش تغییرات زیادی شده است و امروزه آن چه به عنوان نقاشی باتیک در قالب یک هنر شناخته شده و کاربردی، در آموزشگاه های هنری و نیز گالری بهار ملک زاده آموزش داده می شود، بسیار متفاوت از تکنیک های قدیمی است؛ هر چند که هنوز هم می توان وابسته به میزان خلاقیت و نوع کاربرد آن پارچه از شیوه های سنتی چاپ و رنگرزی استفاده نمود.

آن چه باتیک را جذاب می سازد، عدم محدودیت در ایجاد طرح ها و نقش های جذاب و خوشرنگ است و طبیعتا یک هنرمند از این که مجبور نباشد مطابق با چارچوبی خاص عمل کند و بتواند نقوشی بداهه و زیبا خلق نماید، لذت خواهد برد؛ پس با این توضیحات باتیک به عنوان یک تکنیک بسیار کاربردی و زیبا در حوزه ی آموزش نقاشی روی پارچه کاربرد دارد و تجربه ی چندین ساله دراین خصوص، به ما نشان داده است که اغلب افراد نسبت به این تکنیک علاقه ی خاصی دارند و با جدیت تمام آن را می آموزند.

معنای لغوی و تاریخچه باتیک

باتیک به معنای چاپ مقاوم می باشد و طبق شواهد و روایات، خواستگاه این هنر از کشور چین و سپس اندونزی می باشد اما از زمانیکه به کارگیری آن در ایران متداول شد با نام های دیگری نظیر چاپ کلاغه ای، باسمه، قدک نیز شناخته شده است؛ چرا که در ایران قدیم و به خصوص در شهر هایی نظیر تبریز، اسکو، دیزج، کهنمو، اسکندان، باویل و کهندان،  پارچه های ابریشمی رنگرزی شده به شیوه ی باتیک عمدتا به صورت تک رنگ و تیره رنگ بوده اند که پس از گره زدن نقاط مختلف پارچه و اغشته نمودن قسمت ها به رنگ تیره، نقوش خاصی ایجاد می شده است که بسیار به پر های کلاغ شباهت داشته؛ از این رو این تکنیک را کلاغه ای نیز نامیده اند. زمانی که این هنر در کشور های اروپایی نظیر هلند و سوییس، توسعه یافت، ابزار ها و شیوه های جدیدی نیز برای اجرای باتیک ابداع شد؛ برای مثال می توان به استفاده از ظرف مسی با یک لوله یا لوله‌های متعدد اشاره نمود که از طریق آن ماده ی چسبناک یا واکس را بصورت خطوط بر روی پارچه می ریختند و به این ترتیب طرح های مشخص تر، دقیق تر و زیباتری ایجاد می شد.

روش اجرای باتیک چگونه است؟

روش اجرای باتیک

همانطور که گفتیم در گذشته این تکنیک به شیوه های متفاوتی انجام می شده است؛ مثلا در اندونزی با حل کردن برگ درخت موز در محلول سود سوزآور، ماده ی چسبناکی به دست می آوردند که پس از مخلوط شدن با خاک رس به عنوان یک ماده ی مقاوم برای ایجاد نقوش بر روی پارچه مورد استفاده قرار می گرفته است. عمده ی این نقش ها از خطوط متقارن، در هم بافته و یا نقش‌های ساده گیاهی تشکیل می شدند. بعد ها تغییرات مثبت دیگری در روش چاپ باتیک به وجود آمد؛ برای مثال استفاده از ماده ای همانند واکس و موم متداول شد و بخش هایی از پارچه که به این ماده آغشته می شدند، خاصیت رنگ پذیری خود را از دست می دادند، در نتیجه نقوش اینگونه حاصل می شدند. امروزه نیز در کارگاه ها و کلاس های آموزش باتیک از ماده ای چسبناک که حاصل ذوب شدن ترکیبی از ( موم، سقز و پارافین ) می باشد، استفاده می گردد و پس از اجرای موم گیری طرح روی پارچه، از رنگ های مخصوص سیلک برای رنگ کردن و تکمیل طرح استفاده می شود. برخلاف گذشته که معمولا باتیک به صورت تک رنگ بر روی پارچه اجرا می شد، اکنون می توان طرح ها و نقاشی های رنگی را با ریز ترین جزییات پیاده سازی کرد. البته در دوره های آموزشی گالری بهار ملک زاده انواع روش های اجرای باتیک به صورت سرد و گرم و باندانا آموزش داده می شود تا هنرجو پس از پایان دوره به تمامی ریزه کاری ها و نکات این هنر، مسلط شده باشد.